takie sobie logo serwisu
A co to?

Johannes Brinktrine
Msza święta
Wypisy
Określenia Mszy św.
Najstarsze nabożeństwo eucharystyczne

Louis Bouyer
Misterium paschalne
Indeks
Wypisy
cdn 3
cdn 4

ooo 2
cdn 5


Johannes Brinktrine

M s z a   Ś w i ę t a


Warszawa 1957





Określenia Mszy św.

[ss. 11-12:]

Od dawnych czasów na oznaczenie Mszy św. posługiwano się różnymi określeniami, jak fractio panis, θυσία, sacrificium, oblatio, dominicum, collecta, synaxis, λειτουργία. Określeniem najczęściej używanym na Zachodzie jest missa. Dawniej sądzono, że jest ono pochodzenia hebrajskiego (od słowa missa[h], Pwt 16, 10 - słowo to występuje tylko raz; czy znaczy: podniesienie?). Interpretację tę, chociaż jest ona bardzo ponętna, dzisiaj prawie powszechnie porzucono. Słowo missa jest późnołacińską formą słowa missio i oznaczało pierwotnie "zwolnienie", "odesłanie do domu". I dzisiaj posługuje się diakon tym słowem w znaczeniu "zwolnienia", kiedy mówi: Ite, Missa est. Nie zostało jednak wyjaśnione, pomimo wielu dociekań, w jaki sposób zaczęto posługiwać się tym słowem na oznaczenie sprawowania Ofiary Nowego Przymierza. To jest pewne, że początkowo służyło ono do określenia "godzin [12] kanonicznych" (Kasjan i Benedykt) ... Dopiero później (V i VI w.) słowo missa staje się słowem przeznaczonym wyłącznie do określania Ofiary Eucharystycznej. Cezary z Arles (†543) jest pierwszym, który używa tego słowa wyłącznie w odniesieniu do tej Ofiary. ... W mszale mozarabskim słowo missa użyte jest na określenie pierwszej z siedmiu modlitw, o których mówi Izydor z Sewilli, a podczas których dokonywana była Ofiara Eucharystyczna.



Najstarsze nabożeństwo eucharystyczne

[ss. 15-17:]

Obok zwykłych uczt religijnych chrześcijan, odziedziczonych z judaizmu, spotykamy się od początku z  p o w t a r z a n i e m  W i e c z e r z y  P a ń s k i e j, któremu towarzyszyło opowiadanie o ustanowieniu Eucharystii. Pierwotnie obydwie te czynności nazywano EUCHARISTIA. Dopiero później słowo to zostało zastrzeżone dla dla samej Ofiary Eucharystycznej. O zwykłych ucztach religijnych są wznuianki u św. Łukasza 24,3 (Emaus: "Wziął chleb, błogosławił, łamał i podawał im"); w Dziejach Apostolskich 2, 46 (pierwszy Kościół w Jerozolimie: "Po domach... łamiąc chleb"); 20, 7. 11 (uczta pożegnalna w Troadzie); 27, 35 (uczta na okręcie).

Należą tutaj prawdopodobnie także modiitwy z Didache (Nauka Dwunastu Apostołów), r. 9 ns. Nie można jednak przemilczeć, że wielu uczonych odnosi je do Eucharystii.

R o z d z i a ł  9, 1: "A co do Eucharystii takie odmawiajcie modlitwy dziękczynne: 2. "Najpierw za Kielich: Dziękujemy Ci, Ojcze nasz, za święty winny szczep Dawida, sługi Twego, który nam poznać dałeś przez Jezusa. Sługę swego. Tobie chwała na wieki! 3. Po czym za łamany Chleb: Dziękujemy Ci, Ojcze nasz, za życie i wiedzę, którą nam poznać dałeś przez Jezusa, Sługę swego. Tobie chwała na wieki: 4. Jak ten łamany chleb rozsiany był po górach, a zebrany stał się jedno, tak niech się zbierze Kościół Twój z krańców ziemi do Królestwa Twego. Albowiem Twoja jest chwała i moc przez Jezusa Chrystusa na wieki! 5. Nikt przecie niech nie pożywa i nie pije z waszej Eucharystii, tylko ochrzczeni w Imię Pańskie. Toć o tym właśnie powiedział Pan: «Nie dawajcie psom tego, co święte!»".

R o z d z i a ł  10, 1 : "A po nasyceniu się takie odmawiajcie modły dziękczynne: 2. Dziękujemy Ci, Ojcze święty, za święte Imię Twoje, któremu zgotowałeś mieszkanie w sercach naszych, i za wiedzę, i za wiarę, i za nieśmiertelność, którą nam poznać dałeś przez Jezusa, Sługę swego. Tobie chwała na wieki! 3. Ty, Panie Wszechmogący, stworzyłeś wszystko dla Imienia swego. pokarm i napój dałeś ludziom na pożywanie, aby do Ciebie dziękczynne zanosili mdły. Nam zaś darowateś pokarm duchowy i napój, i żywot wieczny, przez Jezusa, Sługę swego. 4. Przede wszystkim do Ciebie dziękczynne wznosimy modły, bo jesteś wielmożny. Tobie chwała na wieki! 5. Pomnij, Panie, na Kościół swój i wybaw go od wszelkiego złego, i doprowadź go do doskonałości w miłości swojej, i zgromadź go od czterech wiatrów, pełen świętości, do Królestwa swego, któreś mu zgotował. Albowiem Twoja jest moc i chwała, na wieki! 6. Niech przyjdzie łaska i niech przeminie ten świat! Hosanna Bogu Dawidowemn! Kto święty, niech przystąpi, kto zaś nie jest, niech czyni pokutę! Maran Atha! Amen. 7. A prorokom pozwólcie dziękczynne wznosić modty, ile tylko zechcą". (Cyt. wg Pism Ojców Kościoła, t. 1, Poznań 1924).

Podobnie jak w ucztach żydowskich tak i tutaj właściwą modlitwę nad pokarmem odmawiało się dopiero po zakończeniu uczty ... Nie powinno nas dziwić, że, jak mówi Didache, w ucztach tych mogli brać udział jedynie ochrzczeni. Jeszcze i dzisiaj wspólne spożywanie pokarmów przedstawia dla człowieka Wschodu coś religijnego i świętego; dlatego unika on zapraszania na ucztę "niewiernych" lub brania udziału w ucztach tych "niewiernych".

Pojęcie pokarmu jako rzeczy świętej jest bardzo dawne. Dla ludów pierwotnych każdy pokarm jest święty. Por. A. Bertholet i E. Lehmann, Lehrbuch der Religionsgeschichte, II, Tübingen 1925, 293 ns.: "Ten, kto został dopuszczony do spożywania pokarmów razem z pewną grupą osób, zostaje z nimi powiązany jakimś świętym węzłem; gościnność przy stole oznacza gościnność wynikającą z azylu i opieki".

Wyrażenie: "pokarm duchowy", "napój duchowy" (Didache, 10, 3) nie muszą się koniecznie odnosić do Uczty Eucharystycznej.

Didache podaje nam dobry przykład modlitw, jakie odmawiało się na takich ucztach. Jak same uczty, tak i te modlitwy są pochodzenia żydowskiego.

Izraelita nie mógł spożyć kawałka chleba, choćby tak niewielkiego jak owoc oliwki, ani wypić kubka wina, nie odmówiwszy najpierw modlitwy: "Chwała Tobie, Jahwe, Boże nasz, królu wieczności, który sprawiłeś, że ziemia wydaje nam chleb" (jedząc chleb), albo: "...który stworzyłeś owoc winny" (pijąc wino). W. Staerk, Der Mischnatraktat Berakhoth, II, Bonn 1910; H. L. Strack, Berakhoth, Der Mischnatraktat, "Lobsagungen", KII, Leipzig 1915. Prawdopodobnie ma to jakiś związek z błogosławieństwem, jakie znajdujemy w liturgiach greckich: "Niech będzie pochwalony nasz Bóg, zawsze, teraz i zawsze i przez całą wieczność. Amen". Zdaje się, że w tym błogosławieństwie zachowała się dawna forma błogosławieństw. Do tej kategorii należą dłuższe modlitwy, w których składa się dzięki Bogu i wychwa1a się Go (por. Didache, r. 9 ns.). Są one rozwinięciem krótkich formułek. Także formuły używane we Mszy św. mają związek z tymi EUCHARISTIAI. Prefacje z mszału rzymskiego przypominają i dzisiaj, szczególnie na początku, formuły błogosławieństw żydowskich i tych, których używali pierwsi chrześcijanie.

O tym, że już w najdawniejszych czasach obok typowych uczt żydowskich istniał także inny rodzaj uczty, świadczą opowiadania o ustanowieniu Eucharystii.

Właśnie z opowiadań ewangelistów Mateusza i Marka wynika. że Ostatnia Wieczerza Pana Jezusa bywała powtarzana. Obydwa opowiadania wykazują wpływy tendencji liturgicznvch.



Ciąg dalszy nastąpi




Copyright © by Usługi dla Ludzkości (xwa & mb).
Last UpDate: 12.01.2011 [ver.3.1 rb©]
Generation time: 0.00246sek.


Warning: Unknown: open(/var/lib/php5/sess_43d4ece3113b489e8da538ad4983b8d7, O_RDWR) failed: No space left on device (28) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/var/lib/php5) in Unknown on line 0