takie sobie logo serwisu
Nova et vetera...

WYPISY HISTORYCZNE
Niewolnictwo
Niewolnictwo
w świecie rzymskim
Niewolnicy
i wyzwoleńcy
w Rzymie
Niewolnictwo
w Rzymie
w początkach cesarstwa
Niewolnictwo
a rzymska humanitas
Niewolnictwo
w Starym Testamencie
Niewolnictwo
w czasach Chrystusa
Edukacja
WYPISY
EGZEGETYCZNE
Historia egzegezy
Komentarze
Niewolnictwo a rzymska humanitas

Tadeusz Sinko

Od filantropii do humanitaryzmu i humanizmu



Warszawa 21960





Niewolnictwo a rzymska humanitas

[s. 40]

Niewolnictwo. Porównanie rządów najlepszych z panowaniem rozumu nad namiętnościami odnosi Cyceron (de rep. III 37) przede wszystkim do panowania panów nad niewolnikami. W tym uznaniu niewolnictwa za instytucję naturalną zgadza się z Platonem i Arystotelesem, a może bardziej jeszcze z późniejszymi jurystami rzymskimi, którzy na równi ze stoikami sądzili, że instytucja niewolnictwa sprzeciwia się wprawdzie prawu pierwotnemu, ale musi się ją przyjąć, jako urządzenie już istniejące. W ocenie jego stanowiska trzeba też pamiętać o tym, że niewolnicy rzymscy, zwłaszcza w mieście, nie byli jakimiś

[s. 41]

"pariasami", odciętymi na zawsze od dostępu do wolności, ale mogli ją uzyskiwać bądź to w drodze wykupienia się, bądź też w drodze wyzwolenia przez pana. Wyzwoleniec Cycerona, Tiro, cieszył się jego tkliwą przyjaźnią, a syn innego wyzwoleńca, Horacy, obcował na równej stopie z Mecenasem i mógł nie przyjąć ofiarowanego mu przez Augusta stanowiska osobistego sekretarza cesarskiego. Rządy wyzwoleńców, przeważnie greckich, za Klaudiusza ilustrują wymownie ich "salonowość".

Toteż choć Cyceron (pro Balbo 24) uważa "prawo, los, położenie niewolników za najniższe", nie zapomina, że "niewolnicy, zasłużeni koło rzeczypospolitej, otrzymują często od państwa wolność, to jest prawo obywatelstwa". Przez nie wchodzili oni do owej społeczności ludzkiej (societas humana), którą Cyceron głosił ze stoikami, ograniczając ją jednak w praktyce do współobywateli. Jeżli tych wszystkich łączyło prawo natury, to jeszcze silniejszym węzłem było wykształcenie, godne człowieka wolnego, grecka paideia, tak pięknie połączona z człowieczeństwem w łacińskiej nazwie humanitas.




Copyright © by Usługi dla Ludzkości (xwa & mb).
Last UpDate: 12.01.2011 [ver.3.1 rb©]
Generation time: 0.03103sek.


Warning: Unknown: open(/var/lib/php5/sess_1a97494cad74ef35fcce5617cf48caac, O_RDWR) failed: No space left on device (28) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/var/lib/php5) in Unknown on line 0